Claude Fable 5.1, 370 Yıllık Tarihi Şifre "Cyphral Distich"i Çözdü

Problem

Claude Fable 5.1 yapay zeka modeline açık uçlu ve zorlu bir görev verildi: Sir Thomas Urquhart’ın 370 yıldır çözülemeyen tarihi şifreli metni Cyphral Distich'i çözmek. Model, insan müdahalesine gerek duymadan bu karmaşık kriptogramı bir günden kısa bir süre içinde başarıyla çözdü.

Urquhart’ın Logopandecteision adlı eserinin sonunda yer alan bu bulmaca, her biri 32 sayıdan oluşan iki satırlık (toplam 64 sayı) bir kriptogramdır. Yüzyıllardır kırılamayan bu şifre; 1899 yılında Notes and Queries yayınında açık bir problem olarak sunulmuş, 20. yüzyıl kriptografi literatüründe yer almış ve araştırmacı Klaus Schmeh’in "En Önemli 50 Çözülememiş Şifreli Mesaj" listesine girmişti. Bugüne kadar kriptograflar frekans analizi, harf değiştirme ve homofonik ikame gibi klasik yöntemleri denemiş; ancak temel bir ipucunu gözden kaçırdıkları için sonuca ulaşamamışlardı.

Çözüm

Fable 5.1; 44 dakika süren akıl yürütme, 176 bin token harcaması ve kullanıcıdan hiçbir yönlendirme almadan çözüme ulaştı. Model, geçmişteki başarısız denemelerin aksine iki temel gerçeği fark etti:

Birinci Çıkarım (Yapısal Uyum): Kriptogram, Urquhart’ın tam 32 maddelik "Proquiritation" bölümünün hemen ardından basılmıştır. Üstelik yazar, "otuz iki gibi bir sayının üzerine başka hiçbir sayının konulamayacağını" belirterek bu sayıyı metin içinde özellikle vurgulamıştır.
İkinci Çıkarım (Semantik Bağlam): Şifreye eşlik eden şiir, dikkatli bir okuyucunun metinde "kendi kalbinin dileklerini ve yazarın zihnini" bulacağını vadeder. Proquiritation maddelerinin sonu ise düzenli olarak "dileğidir", "arzusudur" veya "umududur" ifadeleriyle bitmektedir.

Çoğu tarihsel girişim anahtarın harici bir şifre alfabesi olduğunu varsaymıştı. Ancak Fable 5.1 anahtarın kitabın kendisi olduğunu anladı. Çözüm kuralı basitti: Satırdaki her i. sayı için i. Proquiritation maddesine gidiliyor, bu sayı kelime indeksi olarak alınıyor ve ilgili kelimenin ilk harfi seçiliyordu. Ortaya çıkan çözüm şu oldu: "O GOD UPHOLD KING CHARLS THE SECOND AND MAKE HIM THE SUPREME RULER OF THIS LAND"

Sonuç tamamen kendi kendini doğrulamaktadır: Her satır tam 32 harftir, dizeler "and" ve "land" kafiyesiyle biterek distih (ikilik) yapısını karşılar ve Urquhart’ın Kraliyet yanlısı tarihi duruşuyla tam örtüşür. Fable 5.1 ayrıca aynı yöntemle yazarın The Jewel (1652) eserindeki 285 sayılık Cyphral Octastich şifresini de (dokuz harf hariç) deşifre etmiştir.

Yazılım Geliştirme ve Öğrenme Çıkarımları

Bağlam İçi Akıl Yürütme (In-Context Reasoning): Geliştiriciler karmaşık problemlerde sıklıkla harici kütüphanelere odaklanır. Oysa bu örnekte olduğu gibi çözüm, sistemin çevreleyen veri yapısında ve dokümantasyon bağlamında gizlidir.
Otonom Akıl Yürütme ve Token Bütçesi: 176k token boyunca hipotez kurup test edebilmek, çok adımlı LLM akıl yürütme süreçlerinin ve otonom ajanların karmaşık mühendislik problemlerindeki araştırma potansiyelini göstermektedir.
Kendi Kendini Doğrulayan (Self-Verifying) Çıktılar: Çıktının yapısal simetrisi (32 harf, kafiye, anlamsal bütünlük), harici bir doğrulama katmanına gerek kalmadan güvenilirlik sağlayan sağlam bir mimari tasarım örneğidir.

Orijinal kaynağa buradan ulaşabilirsiniz.

Bu konuyu derinlemesine öğrenmek isterseniz: İleri Akıl Yürütme Teknikleri modülüne göz atın.