---
title: "GPT-6 Astra, 1. Dünya Savaşı'ndan Kalma Bir Alman Radyo Şifresini Çözdü"
url: https://blog.edumints.com/gpt-6-astra-1-dunya-savasindan-kalma-bir-alman-radyo-sifresi-tt4llrk2
category: "LLM"
date: 2026-09-19T09:08:56.174Z
publisher: Edumints Blog
lang: tr-TR
source_name: "Hacker News"
source_url: https://www.prinzai.com/p/gpt-6-astra-solves-a-wwi-german-radio
---

# GPT-6 Astra, 1. Dünya Savaşı'ndan Kalma Bir Alman Radyo Şifresini Çözdü

## Tarihsel Kriptoloji ve ADFGVX Şifreleme Yöntemi

Alman bilim blogu portalı Scienceblogs.de, seri katil kriptogramlarından ünlü Voynich el yazmasına kadar uzanan "50 çözülmemiş şifre" listesiyle tanınmaktadır. Bu listedeki önemli gizemlerden biri, 1. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusu tarafından kullanılan ADFGVX yöntemiyle şifrelenmiş telsiz mesajlarıdır. ADFGVX, hem yerine koyma (substitution) hem de sütun bazlı yer değiştirme (transposition) aşamalarını birleştiren bir yöntemdir. Harf ve rakamlar 6x6 boyutunda bir matrise yerleştirilir. Örneğin anahtar kelime olarak "HOUSE" seçildiğinde; satır ve sütun başlıkları olan A, D, F, G, V, X harfleri her hücreyi tanımlar. Bu tabloda "AA" değeri H harfine, "AD" değeri O harfine karşılık gelir ve "PRINZ" kelimesi **FX GD DX FV VD** olarak kodlanır. 

Şifre kırma uzmanı George Lasry dahil araştırmacılar yüzlerce mesajı çözmüş olsa da 27 Kasım 1918 tarihli bir mesaj bugüne kadar aydınlatılamamıştı.

## GPT-6 Astra'nın Çözümü ve Deşifre Aşamaları

GPT-6 Astra bu tarihi şifreyi çözmeyi başardı ve orijinal mesajı gün yüzüne çıkardı:
`EIN ENGLISCHER KREUZER EINLIEG X SEWASTOPOL X S4STEN X EIN GESCHWADER DER X ALLIIERTEN FOLGT 26STEN X`
(İngilizce anlamıyla: Bir İngiliz kruvazörü 24'ünde Sivastopol'a ulaştı; 26'sında bir müttefik filosu takip ediyor).

Model, J. Rives Childs'ın çalışmasında geçen **"TRUPPENVERSCHIEBUNG"** anahtarını kullanarak şu adımları izledi:
- **Alfabetik Sıralama:** Anahtar sözcüğün harfleri alfabetik sıraya dizildi (örneğin T harfi 16., R harfi 13. sırada).
- **Matris ve Sütun Dağılımı:** 170 karakterlik şifreli metin, anahtar kelimenin altına 19'arlı satırlar halinde yazılarak 9 sembollü 18 sütun ve 8 sembollü 1 sütun ("G") elde edildi.
- **Matematiksel Konum Hesabı:** 16. sıradaki T harfinden önce 14 adet 9'lu ve 1 adet 8'li sütun ($14 \times 9 + 1 \times 8 = 134$) bulunduğu için T harfi metindeki 135. karaktere ("A") karşılık geldi. Benzer hesapla R harfi 108. karakter olan "V" ile eşleşti.
- **Matris Eşleştirmesi:** Tablodaki "AV" ikilisinin "E" harfine karşılık gelmesiyle "EIN" sözcüğüyle başlayan mesajın tamamı deşifre edildi.

## Tarihsel Doğrulama ve Geliştiriciler İçin Pratik Çıkarımlar

Astra, mesajın daha önce çözülememe nedeninin bu anahtarın kayıtlara göre ancak 9 Aralık 1918'de devreye girmesi olduğunu tespit etti. Model hipotezini doğrulamak için tarihi seyir defterlerini kontrol etti ve İngiliz kruvazörü HMS Canterbury'nin gerçekten 24 Kasım 1918'de Sivastopol'a vardığını kanıtladı.

Yapay zekâ ve yazılım mühendisliği açısından bu vaka şu pratik çıkarımları sunar:
- **İleri Düzey Çok Adımlı Akıl Yürütme:** LLM'ler karmaşık matris transpozisyonu, modüler aritmetik ve permütasyon problemlerini zincirleme akıl yürütme ile deterministik biçimde çözebilir.
- **Otonom Doğrulama ve Çapraz Kontrol:** Güvenilir yapay zekâ sistemleri, ürettikleri hipotezleri dış kaynaklar ve tarihsel verilerle otonom olarak doğrulayabilen mimarilerle tasarlanmalıdır.

[Orijinal kaynağa buradan ulaşabilirsiniz.](https://www.prinzai.com/p/gpt-6-astra-solves-a-wwi-german-radio)

---

Bu konuyu derinlemesine öğrenmek isterseniz: [İleri Akıl Yürütme Teknikleri](https://edumints.com/kesfet/sistematik-prompt-muhendisligi-ve-dspy-ile-program-xpig) modülüne göz atın.

---

**Kaynak:** [Hacker News](https://www.prinzai.com/p/gpt-6-astra-solves-a-wwi-german-radio)
**Yayıncı:** [Edumints Blog](https://blog.edumints.com) · Alıntılarken bu URL'ye bağlantı verin: https://blog.edumints.com/gpt-6-astra-1-dunya-savasindan-kalma-bir-alman-radyo-sifresi-tt4llrk2